«Ο Αυτόχειρ!» του Nikolai Erdman, γράφτηκε το 1928 στην Ρωσία και αποτελεί ένα πικρό σχόλιο πάνω στην πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα τη εποχής. Ωστόσο το σχόλιο αυτό κατορθώνει να παραμένει -ίσως τραγικά- επίκαιρο.
Ένας επίκαιρος «ήρωας»
Στο θέατρο Αλκμήνη, στην Ελλάδα του 2026, το έργο του Erdman παρουσιάζεται σε μια παράσταση, καλοκουρδισμένη, με ρυθμό και ένταση, που ακροβατεί μεταξύ μελαγχολίας και χιούμορ. Μια παράσταση που σαρκάζει ακόμη και τον θάνατο, εξυμνεί, με το δικό της τρόπο την ζωή και κυρίως δείχνει σε όλους πως οι -κάθε είδους- «ήρωες» ούτε είναι πάντα αυτοί που νομίζουμε ούτε προκύπτουν με τους τρόπους και για τους λόγους, που έχουμε, συνήθως, στο μυαλό μας.
«Ο Αυτόχειρ! ,
επιστρέφει στο σήμερα με μια σχεδόν ανησυχητική ακρίβεια, θυμίζοντας πόσο λίγο αλλάζουν οι μηχανισμοί μιας κοινωνίας που διψά για σύμβολα. Ο Σεμιόν Σεμιόνοβιτς δεν είναι απλώς ένας απελπισμένος άνθρωπος. Είναι ένας σύγχρονος «Άμλετ των φτωχών», παγιδευμένος όχι σε παλάτια αλλά σε μια καθημερινότητα που τον μικραίνει διαρκώς. Η γνωστή υπαρξιακή του αγωνία δεν εκφράζεται με φιλοσοφικούς μονολόγους, αλλά μέσα από παρεξηγήσεις, κοινωνικές πιέσεις και μια συνθήκη, που θυμίζει φάρσα: μια φήμη αυτοκτονίας που εξαπλώνεται σαν πυρκαγιά και γίνεται γνωστή παντού.
Χάρη δε και στην βοήθεια των «καλοθελητών» που αποσκοπούν σε οικονομικά οφέλη, η φήμη αυτή ανοίγει την όρεξη διαφόρων να εκμεταλλευτούν τον υποψήφιο αυτόχειρα. Ο καθένας θέλει κάτι από τον Σεμιόν. Όχι τον ίδιο, αλλά τον θάνατό του. Ο καθένας προσπαθεί να τον πείσει να δηλώσει πως αυτοκτονεί για λογαριασμό της δικής του ιδεολογίας ή επιρροής, μετατρέποντάς τον σε σύμβολο που θα υπηρετήσει τα δικά του συμφέροντα.
Η κοινωνία που συγκεντρώνεται γύρω από τον Σεμιόν μοιάζει γνώριμη. Θρησκευτικοί παράγοντες, διανοούμενοι, πολιτικοί, «αντικείμενα του πόθου», όλοι έτοιμοι να «επενδύσουν» πάνω σε έναν θάνατο που δεν έχει ακόμη συμβεί. Οι υποσχέσεις τους, τα ανταλλάγματα, η αγωνία τους να προλάβουν να τον εντάξουν στη δική τους αφήγηση, δημιουργούν μια αίσθηση ασφυξίας. Ο Σεμιόν, από -μια ζωή- αόρατος, γίνεται ξαφνικά απαραίτητος. Η αξία του αναγνωρίζεται μόνο όταν παύει να ανήκει στον εαυτό του. Η αυτοχειρία του μπορεί να τον καταστήσει κάτι διαφορετικό. Να το κάνει σύμβολο. Γίνεται όμως όντως ήρωας το «ανθρωπάκι»;
Η παράσταση σαρκάζει τον θάνατο χωρίς να τον ευτελίζει και ταυτόχρονα υπερασπίζεται τη ζωή χωρίς να γίνεται διδακτική. Οι ερμηνείες κινούνται με καλή ισορροπία, αποφεύγοντας την εύκολη υπερβολή, ενώ η κινησιολογία βοηθά να διατηρηθεί η ένταση και ο ρυθμός. Τα σκηνικά και τα κοστούμια υπηρετούν την ατμόσφαιρα χωρίς περιττές επιδείξεις ενώ μουσική του Σάκη Παπαδημητρίου, με αναφορές στη Ρωσία των αρχών του 20ού αιώνα, συμπληρώνει το «πάζλ» αρκούντως επιδέξια.
Συντελεστές
Διασκευή-Σκηνοθεσία: Θανάσης Θεολόγης
Σκηνικά-Κοστούμια: Μιχάλης Σδούγκος
Μουσική: Σάκης Παπαδημητρίου
Βοηθός σκηνοθέτη-Κινησιολογία: Αναστασία Διοτίμα Γκολέμα
Τους ρόλους ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Θανάσης Θεολόγης, Κατερίνα Μηλιώτη, Ανούς Μπογοτιάν, Λεωνίδας Αργυρόπουλος, Αναστασία Διοτίμα Γκολέμα
Φεύγοντας από το θέατρο καταλαβαίνεις πως αυτό το πλήθος που διεκδικεί τον θάνατο του Σεμιόν δεν είναι τόσο μακριά από τη δική μας πραγματικότητα, του θεάματος, των φαίνεσθαι και της ιδιοτέλειας. Σε μια εποχή που εξακολουθεί να κατασκευάζει ήρωες και να τους καταναλώνει με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα, «Ο Αυτόχειρ!» στο θέατρο Αλκμήνη είναι κάτι παραπάνω επίκαιρος. Είναι ένας καθρέφτης στραμμένος πάνω μας. Και δυστυχώς δεν είναι παραμορφωτικός.
Κρατήσεις:
https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/o-autoxeiras/
Ευχαριστούμε την παραγωγή για το φωτογραφικό υλικό.
